การปลูกกระดูก

การสูญเสียกระดูกขากรรไกรบนและล่างเกิดขึ้นได้จากหลายสาเหตุ การละลายของกระดูกเฉพาะจุดมักเกิดรอบฟันที่มีปัญหา จากโรคปริทันต์ (โรคเหงือก) ฟันแตกร้าว อุบัติเหตุ และการติดเชื้อในช่องปาก นอกจากนี้ เมื่อเวลาผ่านไป กระดูกขากรรไกรบริเวณที่สูญเสียฟันจะค่อย ๆ ยุบตัวและละลายลง ทำให้เหลือกระดูกที่มีทั้งปริมาณและคุณภาพไม่เพียงพอต่อการฝังรากฟันเทียม ในอดีตผู้ที่สูญเสียกระดูกไปมากจึงไม่สามารถทำรากฟันเทียมได้

ด้วยเทคนิคการปลูกกระดูกในปัจจุบัน เราสามารถสร้างกระดูกขึ้นใหม่ในตำแหน่งที่ต้องการได้ การปลูกเสริมกระดูกทำได้แทบทุกตำแหน่งของขากรรไกรบนและล่าง จึงเปิดโอกาสให้ผู้ป่วยเกือบทุกคนใช้รากฟันเทียมทดแทนฟันที่สูญเสียไปได้ แม้จะเคยสูญเสียกระดูกไปมากก็ตาม

วัสดุปลูกกระดูกที่ใช้กันทั่วไปได้แก่ กระดูกของผู้ป่วยเอง กระดูกจากธนาคารกระดูก กระดูกจากวัว และกระดูกสังเคราะห์ การเลือกวัสดุและเทคนิคผ่าตัดขึ้นอยู่กับตำแหน่งและความรุนแรงของการสูญเสียกระดูก โดยส่วนใหญ่จะใช้กระดูกจากธนาคารกระดูกที่ผ่านการเตรียมมาเป็นพิเศษ และ/หรือกระดูกของผู้ป่วยเอง ซึ่งมักนำมาจากบริเวณอื่นของขากรรไกรบนหรือล่าง

การปลูกกระดูกเพื่อรองรับรากฟันเทียมส่วนใหญ่เป็นหัตถการเล็ก ทำได้ง่ายที่คลินิกโดยใช้ยาชาเฉพาะที่หรือยาคลายกังวลทางหลอดเลือดดำ ส่วนการปลูกกระดูกขนาดใหญ่จะใช้ในกรณีที่ขากรรไกรมีความบกพร่องมาก ซึ่งมักเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรง การผ่าตัดเนื้องอก หรือความผิดปกติแต่กำเนิด กรณีเช่นนี้จะใช้กระดูกของผู้ป่วยเองเสมอ และเนื่องจากต้องใช้กระดูกปริมาณมาก จึงต้องนำกระดูกมาจากบริเวณที่มีกระดูกเหลือเฟือ แหล่งที่นิยมใช้ได้แก่ กะโหลกศีรษะ สันกระดูกเชิงกราน และกระดูกหน้าแข้งด้านข้าง ขึ้นอยู่กับขนาดของบริเวณที่ต้องซ่อมแซม การผ่าตัดลักษณะนี้ต้องทำในห้องผ่าตัดและต้องพักรักษาตัวในโรงพยาบาล

การปลูกกระดูกรักษาเบ้าฟัน

การปลูกกระดูกรักษาเบ้าฟันเป็นหัตถการที่ทำได้ง่ายมากแต่สำคัญอย่างยิ่ง และต้องทำในวันเดียวกับที่ถอนฟัน เพื่อรักษากระดูกบริเวณที่ถอนฟันไว้สำหรับการฝังรากฟันเทียมในอนาคต ส่วนของกระดูกขากรรไกรที่ยึดตัวฟันไว้เรียกว่าเบ้าฟัน การรักษาปริมาณและรูปทรงของกระดูกไว้เป็นเรื่องสำคัญต่อความมั่นคงและความสวยงามของรากฟันเทียม หลังถอนฟัน กระดูกเบ้าฟันจะเริ่มละลายอย่างรวดเร็ว โดยเฉพาะในเบ้าฟันที่มีผนังกระดูกบาง การปลูกกระดูกรักษาเบ้าฟันทันทีหลังถอนจะช่วยคงปริมาณและรูปทรงของกระดูกไว้ โดยลดการละลายตัวหลังถอนฟันให้น้อยที่สุด ซึ่งช่วยลดโอกาสที่จะต้องปลูกกระดูกแบบซับซ้อนก่อนฝังรากฟันเทียม ในหลายกรณี การปลูกกระดูกอย่างง่ายเพียงเท่านี้ก็เพียงพอต่อการฝังรากฟันเทียมแล้ว แต่บางกรณี เช่น มีการอักเสบรุนแรงบริเวณที่ถอนฟัน โพรงอากาศข้างจมูกอยู่ต่ำ มีการสูญเสียกระดูกเดิมอยู่มาก หรือมีเนื้อเยื่อที่เป็นโรคอยู่ในบริเวณนั้น การปลูกกระดูกเพียงอย่างเดียวอาจให้ปริมาณกระดูกไม่พอ กรณีเช่นนี้อาจต้องปลูกกระดูกเพิ่มเติมในวันที่ฝังรากฟันเทียม หรือทำเป็นขั้นตอนแยกก่อนการฝังรากฟันเทียม

ทันตแพทย์จะถอนฟันอย่างนุ่มนวลที่สุด เพื่อรักษากระดูกเบ้าฟันไว้ให้มากที่สุด จากนั้นทำความสะอาดเบ้าฟันอย่างอ่อนโยนแต่ทั่วถึง แล้วใส่ผงกระดูกจากธนาคารกระดูกที่เตรียมมาเป็นพิเศษลงในเบ้าฟัน ปิดทับด้วยแผ่นคอลลาเจนเล็ก ๆ และเย็บยึดไว้ แผ่นคอลลาเจนจะหลุดออกเองภายในหนึ่งถึงสองสัปดาห์ ส่วนไหมเย็บจะละลายและหลุดไปเองในสองถึงสามสัปดาห์ ทันตแพทย์จะนัดประเมินบริเวณนั้นอีกครั้งหลังปลูกกระดูกสี่เดือน หากมีกระดูกเพียงพอก็สามารถนัดผ่าตัดฝังรากฟันเทียมได้